← ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး လမ်းညွှန်သို့ ပြန်သွားရန်

ဖယ်ရက် အမွေးကျွတ်ခြင်းနှင့် မိန်းမကိုယ်အင်္ဂါ ဖောင်းရောင်ခြင်း - အဒရီနယ်ဂလင်းရောဂါ (Hyperadrenocorticism) အကြောင်းရင်းနှင့် ဆေးရုံ သွားရမည့်အချိန်

အဒရီနယ်ဂလင်းရောဂါ (adrenal gland disease) သည် ဖယ်ရက်တွင် အဖြစ်များဆုံး နာတာရှည်ရောဂါများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါသည်။ အခြားတိရစ္ဆာန်များ၏ ကူရှင်းရောဂါ (Cushing's disease) နှင့် အမည်တူသော်လည်း၊ ဖယ်ရက်၏ အဒရီနယ်ဂလင်းရောဂါသည် ကော်တီဆော (cortisol) မဟုတ်ဘဲ အီစထရိုဂျင်၊ ပရိုဂျက်စထရုန်၊ တက်စတိုစတီရုန်စသော လိင်ဟော်မုန်းများ များစွာ ထွက်နေခြင်း ဖြစ်ခြင်းက ထူးခြားပါသည်။ ဖြည်းညင်းစွာ တိုးတက်ဆိုးရွားလာသော ရောဂါဖြစ်သောကြောင့် ပိုင်ရှင်များ သတိပြုမိရန် အချိန်ကြာလေ့ရှိပါသည်။

ဘာကြောင့် ဖြစ်ရသလဲ

ဤရောဂါ၏ အတိအကျအကြောင်းရင်းကို တိရစ္ဆာန်ဆေးပညာ ပညာရပ်တွင် လုံးဝ အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။ အများစုက အကြောင်းရင်းများစွာ ပေါင်းစပ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု ယူဆကြပါသည်။ တိရစ္ဆာန်ဆေးပညာစာစောင်များတွင် မကြာခဏ ထောက်ပြလေ့ရှိသော ယူဆချက်နှစ်ခုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။

• အသက်ငယ်စဉ် သားမြေးဖြတ်ခြင်း (neuter/spay) နှင့် ဆက်စပ်မှု: အသက်ငယ်စဉ် သားမြေးဖြတ်ထားသော ဖယ်ရက်များတွင် ဤရောဂါ ပိုမိုမြန်စွာ သို့မဟုတ် ပိုမိုအဖြစ်များစွာ တွေ့ရှိရသည်ဟု ဆက်စပ်မှု (correlation) အစီရင်ခံစာများ ရှိပါသည်။ သားမြေးဖြတ်ပြီးနောက် လိင်ဂလင်း၏ ပြန်လှန်ထိန်းညှိမှု (feedback) ပျောက်ဆုံးသွားပြီး ဦးနှောက်ခြေရင်းဂလင်းက LH နှင့် FSH ကို ဆက်တိုက်ထွက်စေကာ၊ ၎င်းက အဒရီနယ်ဂလင်း တစ်ရှူးကို လွန်ကဲစွာ လှုံ့ဆော်စေနိုင်သည်ဟု ရှင်းပြချက် တစ်ခုရှိသော်လည်း၊ အတိအကျယန္တရားကို လက်ရှိတွင် ရှင်းလင်းစွာ မသိရသေးပါ။
• အလင်းရရှိချိန် (photoperiod) နှင့် မယ်လက်တိုနင် ဟော်မုန်း ယူဆချက်: ဖယ်ရက်သည် သဘာဝအလျောက် ရာသီအလိုက် မျိုးပွားသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ပြီး၊ မျိုးပွားဆိုင်ရာ ဟော်မုန်း ထွက်ရှိမှုသည် နေ့ခင်း အလင်းရရှိချိန်အလိုက် ထိန်းချုပ်ခံရသည်။ အိမ်တွင်း၌ လူလုပ်မီးအလင်းကို အဆက်မပြတ် ခံစားရပါက၊ လိင်ဂလင်းကို ဟန့်တားပေးသော ဟော်မုန်းဖြစ်သည့် မယ်လက်တိုနင် ထွက်ရှိမှု လျော့ကျပြီး GnRH နှင့် LH မူကား တိုးလာကာ၊ အဒရီနယ်ဂလင်း တစ်ရှူးကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး မျိုးပွားရာသီကဲ့သို့ လှုံ့ဆော်ခံနေရနိုင်သည်ဟူသော ယူဆချက် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ၎င်းသည်လည်း အငြင်းပွားဆဲ နယ်ပယ်ဖြစ်သောကြောင့်၊ သေချာသော အကြောင်းရင်းထက် ဖြစ်နိုင်ခြေတိုးမြှင့်စေသော အကြောင်းအချက် တစ်ခုအဖြစ်သာ နားလည်သင့်ပါသည်။

အသက် ၃ နှစ်ကျော် ရင့်ကျက်သော ဖယ်ရက်များတွင် ဤရောဂါ အထူးအဖြစ်များကြောင်း သိရသော်လည်း၊ ထိုထက်ငယ်သော တိရစ္ဆာန်များတွင်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်။

သတိပြု စောင့်ကြည့်ရမည့်အရာများ

• ဘယ်ညာညီညာ ပျံ့နှံ့သော အမွေးကျွတ်ခြင်း: များသောအားဖြင့် အမြီး၊ ခါးဆုံးဒေသမှ စတင်ပြီး ကိုယ်ခန္ဓာသို့ ပျံ့နှံ့လေ့ရှိပြီး၊ ပြင်းထန်ပါက ဦးခေါင်းအထိပါ ပျံ့နှံ့နိုင်ပါသည်။
• သားမြေးဖြတ်ပြီးသော အမနှင့် မိန်းမကိုယ်အင်္ဂါ ဖောင်းရောင်ခြင်း: သားမြေးဖြတ်ပြီးသော်လည်း မိန်းမကိုယ်အင်္ဂါ ပြန်ဖောင်းလာပါက ဤသည်မှာ အဓိက လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
• သားမြေးဖြတ်ပြီးသော အထီးတွင် လိင်ဆက်ဆံမှု အမူအကျင့် ပြန်ပေါ်ခြင်း: သားမြေးဖြတ်ခြင်းမပြုမီ ရှိခဲ့သော အနင်းတက်ခြင်း (mounting) စသော အမူအကျင့်များ ပြန်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။
• ယားယံခြင်း: ပုံမှန်ထက် မကြာခဏ ကိုယ်ကို ကုတ်ခြစ်နေသည်ကို တွေ့ရနိုင်ပါသည်။
• ကြွက်သားလျော့ကျပြီး နွမ်းနယ်ပုံပေါ်ခြင်း: ရောဂါ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ကြွက်သားပမာဏ လျော့ကျပြီး၊ ပုံမှန်ထက် ပျင်းရိပြီး အားနည်းသည့် ပုံစံပေါ်လာနိုင်ပါသည်။

အိမ်တွင် စစ်ဆေးရမည့်အရာများ

1. အမွေးကျွတ်စတင်ရာနေရာနှင့် ပျံ့နှံ့ပုံစံကို စောင့်ကြည့်ခြင်း: နေ့စဉ် ဓာတ်ပုံရိုက်ထားပြီး၊ အမြီး·ခါးဆုံးမှ စတင်ကာ ဘယ်ညာညီညာ ပျံ့နှံ့နေသလားကို မှတ်တမ်းတင်ထားလျှင် ဆရာဝန်အနေဖြင့် ရောဂါတိုးတက်နှုန်းကို အကဲဖြတ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်ပါသည်။
2. မိန်းမကိုယ်အင်္ဂါနှင့် အမူအကျင့် ပြောင်းလဲမှု စစ်ဆေးခြင်း: သားမြေးဖြတ်ပြီးသော အမတွင် မိန်းမကိုယ်အင်္ဂါ ဖောင်းရောင်မှု ရှိမရှိ၊ အထီးတွင် သားမြေးဖြတ်ပြီးသော်လည်း လိင်ဆက်ဆံမှု အမူအကျင့် ပြန်ပေါ်မရှိ စစ်ဆေးပါ။
3. ဆီးသွားမှု အခြေအနေ စစ်ဆေးခြင်း (အထီးအတွက် အထူးအရေးကြီး): ပုံမှန် ဆီးသွားနေသလားကို သေချာစစ်ဆေးပါ။ ဗိုက်ကို အား၍ တွန်းသော်လည်း ဆီးမထွက်သလောက် သို့ လုံးဝမထွက်ပါက အောက်တွင် ဖော်ပြထားသော အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြစ်ပါသည်။

ဆရာဝန်ထံ သွားရမည့် အခြေအနေ

အဒရီနယ်ဂလင်းရောဂါကိုယ်တိုင်သည် အများအားဖြင့် ဖြည်းညင်းစွာ တိုးတက်သော နာတာရှည်ရောဂါ ဖြစ်သောကြောင့်၊ အမွေးကျွတ်ခြင်း သို့ မိန်းမကိုယ်အင်္ဂါ ဖောင်းရောင်ခြင်းသာ ရှိပြီး အခြားပုံမှန်မဟုတ်မှု မရှိပါက ချက်ချင်း အရေးပေါ်ခန်းသို့ ပြေးသွားရန် မလိုအပ်ပါ။ သို့သော် ဤရောဂါသည် သူ့အလိုလို ကောင်းလာသည့် ရောဂါ မဟုတ်ဘဲ၊ လျစ်လျူရှုထားပါက ဆက်လက်တိုးတက်နေမည်ဖြစ်၍၊ လုံခြုံရေးအတွက် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဆန်းထူးတိရစ္ဆာန်ကုသနိုင်သော ဆေးရုံ ရက်ချိန်းယူထားသင့်ပါသည်။

သို့သော် ခြွင်းချက်တစ်ခု ရှိပါသည်။ အထီးများတွင် အဒရီနယ်ဂလင်းရောဂါက ပရိုစတိတ်ဂလင်းကိုပါ ကြီးထွားစေပြီး ဆီးလမ်းကြောင်းကို ဖိနှိပ်စေနိုင်ကာ၊ ၎င်းက ဆီးလုံးဝမထွက်တော့သော အမှန်တကယ် အရေးပေါ်အခြေအနေ (ဆီးလမ်းကြောင်း ပိတ်ဆို့ခြင်း) အဖြစ် ဆိုးရွားလာနိုင်ပါသည်။ ဗိုက်ကို အား၍ တွန်းသော်လည်း ဆီးမထွက်သလောက် ရှိလျှင် သို့ ဗိုက်ဖောင်းကားပြီး နာကျင်နေပုံရလျှင် ယခုချက်ချင်း ဆေးရုံကို ဆက်သွယ်ပါ — အခြေအနေသည် နာရီအနည်းငယ်အတွင်း လျင်မြန်စွာ ဆိုးရွားလာနိုင်ပါသည်။

ရောဂါရှာဖွေခြင်းကို ခန္ဓာကိုယ် စစ်ဆေးမှုနှင့် ရောဂါရာဇဝင်ဖြင့် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ခန့်မှန်းနိုင်သော်လည်း၊ သေချာစွာ အတည်ပြုရန် အာထရာဆောင်းဖြင့် အဒရီနယ်ဂလင်း အရွယ်အစား·ပုံသဏ္ဌာန်ကို ကြည့်ခြင်း သို့ လိင်ဟော်မုန်းအဆင့်ကို တိုင်းတာသည့် သွေးစစ်ခြင်း လိုအပ်ပါသည်။ ကုသနည်းများတွင် မယ်လက်တိုနင် implant၊ ဒက်စလိုရယ်လင် (GnRH agonist) implant၊ လူပရွန် (Lupron) ထိုးဆေး၊ သို့မဟုတ် ရောဂါရှိသော အဒရီနယ်ဂလင်းကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်းအထိ များစွာ ရှိပြီး၊ ဖယ်ရက်၏ အသက်၊ အခြားအဒရီနယ်ဂလင်း၏ အခြေအနေ၊ ခွဲစိတ်မှု အန္တရာယ်အလိုက် ဆရာဝန်က ဆုံးဖြတ်ပါလိမ့်မည်။ ဤအပိုင်းသည် လုံးဝ ဆရာဝန်၏ ရောဂါရှာဖွေမှုနှင့် ဆေးညွှန်းပေးမှု နယ်ပယ်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ဤလမ်းညွှန်တွင် ဆေးပမာဏ သို့ implant အမျိုးအစား တိကျစွာ အကြံပြုမည် မဟုတ်ပါ။

🏥 ဆန်းထူးတိရစ္ဆာန်ဆေးရုံ ရှာဖွေရန် → (အင်္ဂလိပ်ဘာသာစာမျက်နှာ)

မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ

ငါ့ဖယ်ရက်မှာ အမွေးကျွတ်တာပဲ ရှိပြီး အခြားလက္ခဏာ မရှိပါ၊ အခုချက်ချင်း အရေးပေါ်ခန်းသွားရမလား။

အမွေးကျွတ်ခြင်း သို့ မိန်းမကိုယ်အင်္ဂါ ဖောင်းရောင်ခြင်းသာ ရှိပြီး ဆီးပုံမှန်သွားနေလျှင်၊ အများအားဖြင့် အဒရီနယ်ဂလင်းရောဂါသည် ဖြည်းညင်းစွာ တိုးတက်သော နာတာရှည် ဟော်မုန်းရောဂါဖြစ်၍ ချက်ချင်း အရေးပေါ်ခန်းသို့ ပြေးသွားရန် မလိုအပ်ပါ။ သို့သော် သူ့အလိုလို ကောင်းလာမည် မဟုတ်သောကြောင့် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဆန်းထူးတိရစ္ဆာန် ဆေးရုံတွင် ရက်ချိန်းယူသင့်ပါသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် သားမြေးဖြတ်ပြီးသော အထီးက ဆီးမသွားနိုင်လျှင် သို့ ဗိုက်ကို အား၍ တွန်းသော်လည်း ဆီးမထွက်သလောက် ရှိလျှင်၊ ဤသည်မှာ အဒရီနယ်ဂလင်းရောဂါက ပရိုစတိတ်ဂလင်းကို ဖိနှိပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အမှန်တကယ် အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်၍ ချက်ချင်း ဆေးရုံကို ဆက်သွယ်ရပါမည်။

ဆေးရုံမသွားမီ အိမ်တွင် စစ်ဆေးသင့်သည့်အရာများ ရှိပါသလား။

အမွေးကျွတ်စတင်ရာနေရာ (အမြီး·ခါးဆုံးမှ စတင်ပြီး ဘယ်ညာညီညာ ပျံ့နှံ့သလား) ကို စစ်ဆေးပါ။ သားမြေးဖြတ်ပြီးသော အမတွင် မိန်းမကိုယ်အင်္ဂါ ဖောင်းရောင်မှု၊ အထီးတွင် အနင်းတက်ခြင်းစသော လိင်ဆက်ဆံမှု အမူအကျင့် ပြန်ပေါ်မှု ရှိမရှိ စစ်ဆေးပါ။ ထို့ပြင် အထီးအတွက် ပုံမှန် ဆီးသွားနေသလားကို သေချာစစ်ဆေးပါ — ဗိုက်ကို အား၍ တွန်းသော်လည်း ဆီးမထွက်သလောက် ရှိလျှင် ၎င်းသည် အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြစ်ပါသည်။

← စစ်ဆေးကိရိယာသို့ ပြန်သွားရန် · ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး လမ်းညွှန် · အကြောင်း · မေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ

📄 ဤလမ်းညွှန်၏ ပရင့်ထုတ်နိုင်သော အကျဉ်းချုပ် — အရေးပေါ် စစ်ဆေးရန်စာရင်း PDF

ဤလမ်းညွှန်ကို PetScan AI (petscanai.net) မှ ပေးအပ်ပါသည်။ QR ကုဒ်ကို စကင်ဖတ်၍ သင့်တိရစ္ဆာန်ကို AI ဖြင့် ချက်ချင်းစစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။