← Terug naar de gidsen

Kwijlen en Minder Eten bij Konijn, Cavia en Chinchilla: Oorzaken van Tandmalocclusie (Overgroeide Tanden) en Wanneer naar de Dierenarts

Bij konijnen, cavia's en chinchilla's groeien niet alleen de snijtanden, maar ook de kiezen hun hele leven door. Normaal blijven de tanden op lengte doordat ze tijdens het kauwen tegen elkaar aan slijten, maar als die slijtage om welke reden dan ook onvoldoende is, ontstaat er tandmalocclusie — overgroeide of scheefstaande tanden. Malocclusie aan de snijtanden is aan de buitenkant zichtbaar, maar het probleem dat in de praktijk vaker echte klachten geeft, zit juist aan de kiezen verderop in de bek, waardoor het vanaf de buitenkant vaak niet op te merken is.

Waarom het gebeurt

De meest voorkomende oorzaak is onvoldoende vezelrijk voer (te weinig hooi). Om de kiezen normaal te laten afslijten, moet er lang op stevig hooi worden gekauwd — bij een dieet dat vooral uit pellets of zachte groenten bestaat, wordt er minder lang en minder krachtig gekauwd, waardoor de tanden alleen maar blijven doorgroeien. Andere oorzaken zijn onder meer:

• Genetische aanleg: vooral chinchilla's en sommige konijnenrassen die zijn gefokt met een kortere snuit, hebben vaak een boven- en onderkaak die niet goed op elkaar aansluiten, waardoor het risico op malocclusie al vanaf de geboorte hoger is.
• Traumatische malocclusie: als een snijtand afbreekt of uitvalt door een val of doordat hij op zijn kooi heeft geknaagd, verliest de tegenoverliggende tand zijn tegenspeler om tegen af te slijten en kan die abnormaal lang doorgroeien.
• Verstoorde calciumstofwisseling: vooral bij cavia's kan een verstoorde balans van vitamine D of calcium de botstructuur die de tanden ondersteunt verzwakken, wat tot malocclusie kan leiden.

Wat te controleren

• Kwijlen ("slobbers"): de vacht onder de kin of aan de binnenkant van de voorpoten is steeds vochtig of plakt aan elkaar.
• Selectief eten: hooi en harde groenten worden gemeden, en er wordt alleen gekozen voor zachte dingen zoals pellets. Ook komt het vaak voor dat hij eten in zijn bek neemt maar niet kan kauwen en het weer laat vallen.
• Gewichtsverlies: doordat kauwen pijn doet, gaat hij minder eten.
• Tranende ogen (konijn): als de wortels van de bovenste kiezen te veel doorgroeien, kunnen ze de traanbuis dichtdrukken, waardoor het oog blijft tranen.
• Harde zwelling bij de wang of kaak: als een kieswortel door het bot heen breekt of er een abces ontstaat, is de zijkant van het gezicht of de onderkaak zichtbaar hard opgezet.

Wat je thuis kunt controleren

1. Controleer de vacht onder de kin en aan de binnenkant van de voorpoten: voel met je hand of die vochtig is of aan elkaar plakt.
2. Kijk hoe hij eet: geef hooi of harde groenten die hij normaal graag eet en kijk of hij het echt kauwt en doorslikt, of het in zijn bek neemt en weer laat vallen.
3. Controleer gewichtsverandering: weeg hem indien mogelijk om te zien of hij de laatste dagen is afgevallen. Probeer niet zelf zijn bek open te forceren om de tanden te bekijken — zonder sedatie is dat moeilijk goed te zien en kan het juist stress of letsel veroorzaken.

Wanneer naar de dierenarts

Malocclusie zelf is meestal een langzaam voortschrijdend chronisch probleem, dus als er alleen wat kwijlen of een beetje selectief eten is, hoef je niet meteen naar de spoedkliniek. Het geneest echter niet vanzelf en verergert bij verwaarlozing, dus is het verstandig om binnen een paar dagen een afspraak te maken bij een dierenarts die ervaring heeft met exotische huisdieren.

Er is echter een uitzondering. Konijnen en cavia's zijn dieren waarbij het stoppen met eten door pijn bij het kauwen binnen enkele uren tot GI-stase (stilstand van de darmwerking) kan leiden. Als hij 24 uur of langer helemaal niets eet, of zijn wang of kaak voelt hard en gezwollen aan of er is pus zichtbaar, bel dan nu meteen de dierenarts.

De diagnose wordt gesteld door de bek onder sedatie of narcose rechtstreeks te bekijken met een otoscoop, en soms wordt er ook een röntgenfoto gemaakt om de toestand van de tandwortels te beoordelen. De standaardbehandeling is het bijslijpen (trimmen/burren) van de te lang doorgegroeide tanden; bij ernstig misvormde wortels of een abces kan een extractie of aanvullende behandeling nodig zijn. Malocclusie is vaker een aandoening die periodiek opnieuw behandeld moet worden dan iets dat met één keer trimmen volledig geneest, en onbeperkt hooi aanbieden helpt om terugkeer te beperken. Het exacte behandelschema en de methode zijn volledig aan het oordeel van de dierenarts.

🏥 Vind een dierenarts voor exoten →

Veelgestelde vragen

Hij kwijlt een beetje, maar moet ik nu meteen naar de spoedkliniek?

Als er alleen wat kwijlen is en hij verder redelijk blijft eten, is malocclusie meestal een langzaam voortschrijdend chronisch probleem, dus is een spoedbezoek niet meteen nodig. Het geneest echter niet vanzelf, dus is het verstandig om binnen een paar dagen een afspraak te maken bij een dierenarts die ervaring heeft met exotische huisdieren. Als hij daarentegen 24 uur of langer helemaal niets eet, of zijn wang of kaak voelt hard en gezwollen aan, dan is dat een echt noodgeval — bel dan meteen de dierenarts.

Wat kan ik thuis controleren voordat ik naar de dierenarts ga?

Controleer of de vacht onder de kin of aan de binnenkant van de voorpoten nat is van het kwijlen, of hij zijn favoriete hooi of groenten kauwt en doorslikt of juist laat vallen, en of hij recent is afgevallen (weeg hem indien mogelijk). Probeer niet zelf zijn bek open te forceren om de tanden te bekijken — zonder sedatie is dat moeilijk goed te beoordelen en geeft het alleen maar stress.

← Terug naar de scanner · Verzorgingsgidsen · Over ons · FAQ

📄 Afdrukbare samenvatting van deze gids — Noodchecklist PDF

Deze gids wordt aangeboden door PetScan AI (petscanai.net). Scan de QR-code om je huisdier direct met AI te controleren.